Diş Hassasiyeti Neden Olur, Nasıl Geçer?
Soğuk bir içecekte, tatlı bir yiyecekte ya da diş fırçalarken hissedilen kısa süreli keskin ağrı, diş hassasiyeti olarak tanımlanır. Yaygın bir şikâyettir ve çoğu zaman altta yatan bir durumun göstergesidir.
Bu yazıda hassasiyetin nasıl oluştuğunu, sık görülen nedenlerini ve hangi durumlarda daha ayrıntılı değerlendirme gerektiğini açıklıyoruz.
Hassasiyet nasıl oluşur?
Dişin dış yüzeyi minedir ve mine duyu taşımaz. Minenin altında dentin bulunur; dentinin içinde diş sinirine uzanan çok sayıda mikroskobik kanal vardır.
Mine inceldiğinde veya kök yüzeyi açığa çıktığında bu kanallar dış ortamla temas eder. Sıcak, soğuk, tatlı veya asitli bir uyaran kanallardaki sıvının hareket etmesine yol açar; bu hareket sinir tarafından ağrı olarak algılanır.
Hassasiyetin belirleyici özelliği kısa sürmesidir. Uyaran ortadan kalktığında ağrı hemen geçer. Uyaransız başlayan veya uyaran gittikten sonra dakikalarca süren ağrı farklı bir tabloyu işaret eder.
Mine aşınması
Asitli içecekler, narenciye ve mide asidinin ağza gelmesi mineyi çözer. Reflü veya sık kusma yaşayan kişilerde bu durum belirgindir.
Sert fırça kullanmak ve fırçalarken aşırı bastırmak da mineyi ve diş eti kenarını zamanla aşındırır. Yanlış fırçalama, hassasiyetin en sık gözden kaçan nedenlerindendir.
Aşındırıcı ürünlerle yapılan evde beyazlatma denemeleri de aynı sonuca yol açar.
Diş eti çekilmesi
Diş eti geri çekildiğinde altındaki kök yüzeyi açığa çıkar. Kök yüzeyi mine ile kaplı değildir; bu nedenle uyaranlara mineden çok daha duyarlıdır.
Çekilmenin nedeni çoğu zaman diş eti hastalığı veya yanlış fırçalamadır. Hassasiyet burada asıl sorunun kendisi değil, göstergesidir; tedavi diş etine yönelir.
Diş sıkma ve gıcırdatma
Uzun süreli aşırı kuvvet mineyi aşındırır ve dişin diş eti sınırındaki bölgesinde madde kaybına yol açabilir. Bu bölge zaten ince olduğu için hassasiyet erken ortaya çıkar.
Sabah çene yorgunluğu, dişlerde düzleşme veya şakak bölgesinden başlayan baş ağrısı eşlik ediyorsa değerlendirme bu yöne de genişletilir.
İşlem sonrası geçici hassasiyet
Diş taşı temizliği sonrasında, taşın örttüğü kök yüzeyi açığa çıktığı için birkaç gün hassasiyet olabilir. Bu geçicidir.
Dolgu sonrasında da kısa süreli hassasiyet görülebilir. Beyazlatma uygulaması sonrasında ortaya çıkan hassasiyet de genellikle birkaç gün içinde geriler.
Bu durumlar beklenen tepkilerdir; ancak süresi uzuyorsa kontrol edilmelidir.
Hassasiyet macunları ne kadar işe yarar?
Bu macunlar iki yolla etki eder: dentin kanallarını kısmen tıkayarak veya sinirin uyarıya verdiği yanıtı azaltarak.
Etkinin ortaya çıkması genellikle birkaç haftalık düzenli kullanım gerektirir; ilk günden sonuç beklenmemelidir. Macunun aktif maddesinin yüzeyde kalması için fırçalama sonrasında ağzın bolca çalkalanmaması önerilir.
Önemli bir sınır vardır: bu macunlar belirtiyi hafifletir, nedeni ortadan kaldırmaz. Altta çürük, çatlak veya diş eti hastalığı varsa macun bunları tedavi etmez, yalnızca fark edilmesini geciktirebilir.
Klinikte hangi uygulamalar yapılır?
Değerlendirme sonrasında nedene yönelik bir yol izlenir.
Açığa çıkmış kök yüzeylerine florür vernikleri veya koruyucu ajanlar uygulanabilir. Madde kaybı olan bölgeler dolgu ile kapatılabilir. Diş eti kaynaklı durumlarda diş eti tedavisi uygulanır.
Diş sıkma söz konusuysa gece plağı değerlendirilir. Fırçalama tekniği ve ürün seçimi gözden geçirilir.
Ne zaman başka bir sorunun habercisidir?
Aşağıdaki durumlarda hassasiyet tek başına değerlendirilmemelidir:
Ağrının uyaran kalktıktan sonra da sürmesi, geceleri artması veya kendiliğinden başlaması. Tek bir dişte yoğunlaşması. Çiğnemede o dişe basınca ağrı olması. Diş etinde şişlik eşlik etmesi.
Bu bulgular çürük, çatlak veya iç dokuya ulaşmış bir sorunu işaret edebilir. Hassasiyet macunuyla beklemek yerine muayene önerilir.
Günlük bakımda dikkat edilecekler
Yumuşak fırça kullanın ve bastırmadan fırçalayın. Asitli bir şey tüketildikten sonra dişleri hemen fırçalamayın; mine o anda daha kırılgandır, yaklaşık yarım saat beklemek gerekir.
Asitli içecekleri gün içine yayarak değil, öğünlerle birlikte tüketmek temas süresini azaltır. Aşındırıcı olduğu bilinen evde beyazlatma yöntemlerinden kaçının.
