Evde Diş Beyazlatma Yöntemleri: Hangileri Zararlı?

İnternette ve sosyal medyada evde diş beyazlatma için çok sayıda yöntem paylaşılıyor. Bunların bir kısmı etkisizdir; bir kısmı ise diş minesine kalıcı zarar verebilir.

Bu yazıda sık önerilen yöntemleri tek tek ele alıyor, mine üzerindeki etkilerini ve klinik uygulamadan farklarını açıklıyoruz.

Önce şunu ayırmak gerekir: leke mi, renk mi?

Diş renginde iki farklı durum vardır ve karıştırılmaları yanlış beklentiye yol açar.

Dış kaynaklı renklenme, çay, kahve, sigara ve koyu renkli gıdaların diş yüzeyinde bıraktığı birikimdir. Bu birikim yüzeydedir ve temizlenebilir.

İç kaynaklı renk ise dişin kendi yapısından gelir. Yaşla birlikte minenin incelmesi ve altındaki dentinin daha görünür hale gelmesi, bazı ilaçların etkisi veya travma sonrası değişimler bu gruba girer. Bu renk yüzeyi ovalayarak açılmaz.

Evde uygulanan yöntemlerin çoğu yalnızca birinci gruba, o da sınırlı ölçüde etki eder.

Karbonat

En sık önerilen ve en çok zarar veren yöntemlerden biridir. Karbonat aşındırıcı bir maddedir; yüzeydeki lekeyi mekanik olarak kazıyarak uzaklaştırır.

Kısa vadede dişler bir miktar daha temiz görünebilir. Ancak mine kendini yenilemeyen bir dokudur. Düzenli aşındırma mineyi incelttikçe altındaki sarı renkli dentin daha çok görünür hale gelir; yani uzun vadede dişler daha sarı görünmeye başlar.

İnceleyen mine ayrıca hassasiyete ve çürüğe karşı direncin azalmasına yol açar.

Limon, sirke ve elma sirkesi

Bu maddeler asittir. Asit, mine yüzeyindeki mineral yapıyı çözer.

Asidin diş yüzeyine uygulanması kısa süreliğine parlak bir görünüm oluşturabilir; bu, minenin yüzeyinin çözünmesinden kaynaklanır ve iyileşme değil kayıptır. Erimiş mine geri gelmez.

Sık asit teması, dişlerde saydamlaşma, kenarlarda incelme ve kalıcı hassasiyet ile sonuçlanabilir.

Aktif kömür

Son yıllarda yaygınlaşan bir üründür. Aktif kömür de aşındırıcıdır ve karbonatla benzer bir mekanizmayla çalışır.

Yüzeydeki birikimi bir ölçüde uzaklaştırabilir ancak dişin kendi rengini değiştirmez. Düzenli kullanımda mine aşınması riski taşır. Ayrıca siyah partiküller diş eti kenarında ve dolgu sınırlarında birikerek görünümü olumsuz etkileyebilir.

Beyazlatma bantları ve kalemler

Bu ürünler diğerlerinden farklıdır: içeriklerinde gerçekten beyazlatıcı etken madde bulunur, dolayısıyla dişin kendi rengine bir miktar etki edebilirler.

Buradaki sorun aşındırma değil, kontrolsüz kullanımdır. Ürün diş etine temas ettiğinde tahrişe yol açabilir. Diş yüzeyine düzgün oturmadığında renk açılması dişin bazı bölgelerinde farklı olur ve lekeli bir görünüm oluşur.

Ayrıca mevcut dolgu, kaplama ve kompozit restorasyonlar beyazlatıcıdan etkilenmez. Doğal dişler açıldığında bu restorasyonlar belirgin biçimde koyu kalır. Ağzında restorasyon bulunan kişilerde bu durum önceden değerlendirilmelidir.

Çürük veya diş eti çekilmesi bulunan bir ağızda beyazlatıcı kullanımı ağrıya ve hassasiyete yol açabilir.

Beyazlatıcı diş macunları

Bu macunlar dişin rengini değiştirmez; yüzeydeki birikimin temizlenmesine yardımcı olur.

Bazılarının aşındırıcılığı standart macunlardan yüksektir. Ürünün ambalajında yer alan aşındırıcılık değeri (RDA) düşük olanlar tercih edilmeli, sert fırça ile birlikte kullanılmamalıdır.

Klinik uygulamadan farkı nedir?

Klinikte önce muayene yapılır: renklenmenin kaynağı belirlenir, çürük ve diş eti durumu değerlendirilir, mevcut restorasyonlar gözden geçirilir. Beyazlatmanın kişiye uygun olup olmadığı bu değerlendirme sonrasında belirlenir.

Uygulama sırasında diş eti koruyucu bariyerle örtülür ve etken madde yalnızca diş yüzeyine temas eder. Hassasiyet gelişirse ara verilebilir veya koruyucu uygulamalar eklenebilir.

Klinikte hazırlanan kişiye özel plaklarla evde uygulanan yöntem de vardır; burada plak ağza tam oturur ve jel miktarı hekim tarafından belirlenir. Bu, market ürünlerinden farklı bir uygulamadır.

Renklenmeyi geciktirmek için

Beyazlatmanın sonucu kalıcı değildir; süre kişinin alışkanlıklarına göre değişir.

Çay, kahve ve koyu renkli içeceklerden sonra ağzın suyla çalkalanması yüzey birikimini azaltır. Sigara, renklenmenin en belirleyici nedenlerindendir. Günde iki kez fırçalama ve diş arası temizliği birikimin yerleşmesini geciktirir.

Diş taşı temizliği de görünüm üzerinde etkilidir; yüzeydeki sert birikim uzaklaştırıldığında dişler çoğu kişide beklenenden daha açık renkte görünür.