Hamilelikte Diş Tedavisi ve Ağız Bakımı

Gebelik döneminde diş tedavisi konusunda yaygın bir tereddüt vardır. Bu tereddüt çoğu zaman tedavinin ertelenmesine yol açar; oysa ağızdaki bir enfeksiyonun tedavi edilmemesi de kendi başına bir risktir.

Bu yazıda gebelikte hangi tedavilerin uygulanabildiğini, hangi dönemin tercih edildiğini ve anestezi ile görüntüleme konusunda izlenen yolu açıklıyoruz. Aşağıdakiler genel bilgilendirmedir; uygulama kararı, takip eden kadın doğum hekiminizle birlikte değerlendirilerek verilir.

Gebelikte ağız sağlığı neden değişir?

Hormonal değişiklikler diş eti dokusunun iltihaba verdiği yanıtı artırır. Aynı miktarda bakteri plağı, gebelik öncesine göre daha belirgin bir kızarıklık, şişlik ve kanamaya yol açabilir. Bu tabloya gebelik gingiviti denir ve sık görülür.

Bazı kişilerde diş eti üzerinde iyi huylu bir büyüme gelişebilir. Genellikle doğum sonrasında geriler; şikâyet yaratıyorsa değerlendirilir.

Bulantı ve kusma yaşayan kişilerde mide asidi diş yüzeyine temas eder ve mine yapısını etkileyebilir. Sık öğün tüketimi de çürük riskini artıran bir etkendir.

Hangi dönem tercih edilir?

İkinci üç aylık dönem, planlanabilir tedaviler için tercih edilen dönemdir.

İlk üç ayda organ gelişimi sürdüğü ve bulantı şikâyetleri daha yoğun olduğu için acil olmayan işlemler ertelenir. Son üç ayda ise uzun süre sırt üstü pozisyonda kalmak dolaşım açısından rahatsızlık verebilir; bu dönemde koltuk pozisyonu ayarlanır ve seanslar kısa tutulur.

Bu bir yasak değil, sıralama tercihidir. Acil durumlar dönemden bağımsız olarak değerlendirilir.

Hangi tedaviler ertelenmez?

Ağrıya veya enfeksiyona yol açan durumlar beklemez.

İlerlemiş çürük, diş apsesi, şiddetli ağrı veya yüzde şişlik gibi tablolar tedavi edilmelidir. Tedavi edilmeyen bir enfeksiyonun yaratacağı ağrı, stres ve yayılma riski, tedavinin kendisinden daha fazla sorun oluşturabilir.

Diş taşı temizliği ve diş eti tedavisi gebelik döneminde uygulanabilir ve önerilir; diş eti sağlığının korunması bu dönemde ayrıca önemlidir.

Hangi tedaviler ertelenir?

Estetik amaçlı uygulamalar doğum sonrasına bırakılır. Diş beyazlatma bu dönemde uygulanmaz.

Acil olmayan implant cerrahisi ve uzun süren kapsamlı protez işlemleri de genellikle ertelenir.

Anestezi kullanılabilir mi?

Bölgesel anestezi gebelikte uygulanabilir. Ağrılı bir işlemi anestezisiz yapmaya çalışmak, oluşacak ağrı ve stres nedeniyle tercih edilmez.

Kullanılacak anestezik madde ve içeriği bu duruma göre seçilir. Hekiminize gebeliğinizi ve kaçıncı haftada olduğunuzu mutlaka bildirin.

Röntgen çekilebilir mi?

Gerekmedikçe görüntüleme alınmaz. Ancak tanı için zorunlu olduğu durumlarda, koruyucu önlemlerle diş röntgeni alınabilir.

Diş röntgenlerinde ışın demeti çok dar bir alana yönlendirilir ve dozu düşüktür. Kurşun önlük ve tiroit koruyucu kullanılır. Dijital sistemlerde doz daha da azalır.

Karar, görüntülemenin tanıya katkısı ile ertelenmesinin doğuracağı risk karşılaştırılarak verilir.

İlaç kullanımı

Gebelikte kullanılabilecek ağrı kesici ve antibiyotik seçenekleri sınırlıdır ve hekim tarafından belirlenir.

Kendi kararınızla ağrı kesici kullanmayın; gebelik öncesinde güvenle kullandığınız bir ilaç bu dönemde uygun olmayabilir.

Günlük bakımda dikkat edilecekler

Günde iki kez, yumuşak fırça ile florürlü macun kullanarak fırçalama önerilir. Diş eti kanaması fırçalamayı bırakma nedeni değildir; kanamanın kaynağı iltihaptır ve temizlik sürdürüldükçe geriler.

Kusma sonrasında dişler hemen fırçalanmamalıdır. Asit temas etmiş mine bu anda daha kırılgandır ve fırçalama aşınmayı artırır. Ağzın suyla çalkalanması, fırçalamanın ise yaklaşık yarım saat sonraya bırakılması önerilir.

Diş arası temizliği ihmal edilmemelidir; diş eti iltihabının en sık başladığı bölge dişler arasıdır.

Bulantı nedeniyle fırçalamakta zorlanılıyorsa, daha küçük başlıklı bir fırça ve kokusuz macun denenebilir.

Doğum öncesi kontrol

Gebeliğin planlandığı dönemde veya erken haftalarda bir diş kontrolü yaptırmak, sonrasında acil bir tabloyla karşılaşma olasılığını azaltır.

Mevcut çürüklerin ve diş eti sorunlarının bu aşamada giderilmesi, gebelik boyunca daha rahat bir süreç sağlar.